Bergama’nın Hafızası Neden Sahipsiz? Bergama’ya Kent Arşivi İstiyoruz

Bergama sıradan bir şehir değildir.

Binlerce yıllık geçmişi olan, krallıklara başkentlik yapmış, bilimin ve kültürün dünyaya yayıldığı bir kadim kenttir.

Bugün Pergamon Antik Kenti ile dünya tarihinin en önemli merkezlerinden biri olarak kabul edilen bu şehir, ne yazık ki kendi yakın tarihini koruyacak bir kent arşivine hâlâ sahip değildir.

Evet, yanlış duymadınız.

Bergama gibi tarih açısından dünyanın sayılı şehirlerinden biri, kendi kent hafızasını kurumsal olarak koruyamıyor.

Peki, neden?

Bu sorunun cevabını Bergama’yı yönetenlerin vermesi gerekiyor.

Komşu ilçeler yapıyor, Bergama seyrediyor

İzmir’in bazı ilçeleri bu konuda çoktan harekete geçti.

Aliağa ve Menemen belediyeleri, 7 kişilik ekipler kurarak kent arşivi çalışmalarını yürütüyor.

Bu ekipler:

eski fotoğrafları topluyor,

yerel tarih belgelerini kayıt altına alıyor,

sözlü tarih çalışmaları yapıyor,

şehirlerin hafızasını dijital ortama aktarıyor.

Yani, şehirlerinin geçmişini gelecek kuşaklara aktarmak için ciddi bir çalışma yürütüyorlar.

Şimdi soralım:

Tarihi Aliağa’dan da Menemen’den de çok daha derin olan Bergama neden hâlâ bu konuda bir adım atmıyor?

Bergama’nın tarihine sahip çıkmak bu kadar mı zor?

Bergama’nın hafızası sandıklarda çürüyor

Bugün Bergama’nın gerçek tarihi:

eski fotoğraf albümlerinde,

sandıklarda saklanan belgelerde,

yaşlı insanların hatıralarında duruyor.

Ama zaman geçiyor.

O insanlar birer birer hayattan göçüyor.

Belgeler kayboluyor.

Fotoğraflar yok oluyor.

Ve Bergama’nın yakın tarihi sessizce siliniyor.

Buna rağmen hâlâ bir Kent Arşivi kurulmamış olması ciddi bir eksikliktir.

Kent arşivi bir lüks değil, zorunluluktur

Bir kent arşivi sadece eski belgelerin saklandığı bir depo değildir.

Kent arşivi:

şehrin resmî hafızasıdır,

araştırmacıların bilgi merkezidir,

genç kuşakların tarih okuludur,

kent kimliğinin sigortasıdır.

Bugün İzmir Kent Arşivi ve Müzesi bu konuda önemli bir modeldir.

Ama Bergama’nın tarihsel derinliği düşünüldüğünde burada kurulacak bir arşiv çok daha kapsamlı olmalıdır.

Soru açık ve net

Bergama’da:

festival yapacak organizasyon bulunuyor,

tören yapacak bütçe bulunuyor,

etkinlik yapacak enerji bulunuyor.

Ama iş Bergama’nın tarihini korumaya gelince neden sessizlik var?

Bir kentin hafızasını korumak, o şehri yönetmenin en temel sorumluluklarından biridir.

Bugün Bergama’da bir Kent Arşivi ve Kent Belleği Merkezi kurulması artık ertelenemez bir ihtiyaçtır.

Çünkü Bergama sıradan bir şehir değil

Bergama sadece bugünün değil, binlerce yıllık insanlık tarihinin mirasıdır.

Böyle bir şehrin kendi hafızasını koruyacak bir arşive sahip olmaması kabul edilebilir değildir.

Komşu ilçeler bunu yapabiliyorsa, Bergama’nın bunu yapmaması için hiçbir gerekçe yoktur.

Artık şu sorunun cevabı verilmelidir:

Bergama’nın hafızasına kim sahip çıkacak?

Çünkü bir şehir geçmişini koruyamadığı gün, kimliğini kaybetmeye başlar.

Ve Bergama gibi bir şehir için bu, kabul edilebilecek bir durum değildir.

Tahsin TUNA